نمای ساختمانهای بلند نهتنها بر زیبایی و هویت بصری شهر تأثیر میگذارد، بلکه نقش بسیار مهمی در حفاظت از ساختمان در برابر عوامل جوی، آلودگی و نوسانات دمایی ایفا میکند. با این حال، اجرای نمای ساختمان، یکی از پرریسکترین مراحل ساختوساز محسوب میشود که عدم رعایت استانداردهای ایمنی در آن میتواند منجر به حوادث جبرانناپذیری شود.
در این مقاله تیام نما، بهصورت تخصصی به بررسی استانداردها، الزامات و نکات حیاتی ایمنی در اجرای نمای ساختمانهای بلند میپردازیم.
چرا ایمنی در اجرای نمای ساختمان های بلند اهمیت دارد؟
کار در ارتفاع بالا همیشه با خطراتی مانند سقوط، ریزش مصالح، شکست تجهیزات یا لغزش داربستها همراه است. علاوه بر تهدید سلامت کارگران، یک نقص کوچک در سیستم ایمنی میتواند به آسیبهای مالی، جانی و حقوقی گستردهای منجر شود. از این رو رعایت استانداردهای ایمنی نهتنها الزامی قانونی، بلکه ضرورتی اخلاقی و فنی است.
مهمترین مخاطرات اجرای نما در ارتفاع
-
سقوط کارگر از ارتفاع
-
سقوط مصالح یا ابزار روی عابران یا طبقات پایینتر
-
آتشسوزی ناشی از اتصال تجهیزات برقی
-
ریزش اجزای نما در اثر نصب غیراصولی
-
اختلال در عبور و مرور عابرین پیاده و وسایل نقلیه
مهمترین استانداردهای ایمنی در اجرای نمای ساختمان های بلند
۱. استانداردهای کار در ارتفاع
طبق مقررات ملی ساختمان (مبحث ۱۲) و آییننامه ایمنی کار در ارتفاع (توسط وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی):
-
استفاده از کمربند ایمنی (هارنس) الزامی است
-
تمام نقاط اتصال کارگر باید به نقاط مهاربندی شده (Anchorage Point) وصل شود
-
داربستها و سکوها باید از نظر مقاومت و استحکام بررسی شده و دارای گواهی سلامت باشند
۲. ایمنی تجهیزات و ماشینآلات
ابزارها، بالابرها و سکوهای معلق باید دارای استانداردهای بینالمللی مانند CE اروپا یا ANSI آمریکا باشند و توسط اپراتور مجاز و آموزشدیده استفاده شوند.
-
سبدهای بالابر باید از نوع قفسهای و دارای حفاظ کناری باشند
-
سیم بکسلها و کابلها باید بهصورت منظم تست و روغنکاری شوند
-
تجهیزات باید دارای سیستم توقف اضطراری باشند
۳. آموزش نیروهای اجرایی
بر اساس آییننامه حفاظت فنی:
-
کارگران باید آموزشهای لازم برای کار در ارتفاع را گذرانده باشند
-
آشنایی با اصول بستن صحیح کمربند ایمنی، حمل ایمن مصالح، شناخت نقاط پرخطر
-
داشتن گواهی سلامت جسمی و روانی برای کار در ارتفاع الزامی است
۴. ایمنی عبور و مرور اطراف ساختمان
محدوده اجرای نمای ساختمان باید با موانع، تابلوهای هشداردهنده و نوارهای خطر محصور شود. همچنین:
-
در مناطق پرتردد، استفاده از سایهبان موقت برای محافظت از عابران ضروری است
-
محل عبور کارگران باید بهصورت جداگانه و امن مشخص شده باشد
۵. کنترل کیفیت مصالح و نصب
یکی از دلایل خطر در اجرای نمای ساختمان بلند، نصب نادرست یا استفاده از مصالح بیکیفیت است. بنابراین:
-
تمام بستها، پیچها، کلیپسها و انکرها باید از برندهای معتبر باشند
-
سیستمهای نمای خشک باید بر اساس دستورالعمل کارخانه تولیدکننده نصب شوند
-
اتصال نما به سازه باید محکم، مهندسیشده و تست شده باشد
بیشتر بخوانید: کدام نما در برابر زلزله مقاومتر است
انواع سیستمهای نما و الزامات ایمنی ویژه آنها
1.نمای خشک (سرامیک، اچپیال، کامپوزیت)
-
یراقآلات باید ضدزنگ و مقاوم به فشار باد باشند
-
فاصله استاندارد بین تکیهگاهها رعایت شود
-
انکرها تست کشش شده و دارای تاییدیه فنی باشند
-
درز انبساط و تهویه بهدرستی اجرا گردد
2.نمای شیشهای (اسپایدر، کرتینوال)
-
استفاده از شیشه لمینیت یا سکوریت با استاندارد EN12150 یا ASTM C1048
-
طراحی سازه فلزی با محاسبه دقیق بار باد
-
اجرای دقیق درزگیرها و آببندی
-
آزمایش نشتی و فشار قبل از بهرهبرداری
3.نمای سنتی (سنگ با ملات)
-
استفاده از اسکوپ الزامی است
-
سنگها باید تراکم و استحکام کافی داشته باشند
-
ملات باید ضدیخ و با چسبندگی مناسب باشد
-
احتمال ترک یا ریزش در سرما یا زلزله بررسی شود
بازرسی و کنترل کیفیت در طول اجرا
استانداردهای بینالمللی مانند ISO 45001 و OSHA تأکید دارند که ایمنی تنها در آغاز پروژه نباید بررسی شود، بلکه:
-
بازرسی مستمر روزانه توسط کارشناس HSE انجام شود
-
نقشههای ایمنی در محل پروژه نصب شده باشد
-
چکلیست ایمنی قبل از شروع هر شیفت بررسی شود
-
تجهیزات حفاظت فردی (کلاه، کفش ایمنی، هارنس، دستکش) همیشه استفاده شوند
نقش طراح و ناظر در ایمنی نمای ساختمانهای بلند
طراح نما موظف است:
-
سیستم نما را بهگونهای طراحی کند که بارهای وارده (باد، زلزله، وزن مرده) را تحمل کند
-
درزها، فاصلهی سازه تا نما، محل انکرها و زیرسازیها را مشخص نماید
ناظر ساختمان نیز باید:
-
کیفیت اجرا و مصالح را تأیید کند
-
تست کشش و کنترل استحکام اتصالات را بررسی نماید
-
گزارشهای ایمنی و تطابق با نقشهها را ثبت کند
سوالات متداول
۱. برای اجرای نمای ساختمان در ارتفاع، چه تجهیزاتی باید استفاده شود؟
بالابرها، سکوهای معلق، داربست مهار شده، طنابهای ایمنی، هارنس استاندارد و ابزار مهندسیشده باید استفاده شوند.
۲. آیا نصب نمای خشک در ارتفاع خطرناک است؟
خیر، اگر با رعایت اصول ایمنی، طراحی مهندسی و یراقآلات استاندارد اجرا شود، حتی امنتر از سیستم سنتی خواهد بود.
۳. نقش ناظر در ایمنی اجرای نما چیست؟
ناظر موظف است کیفیت مصالح، استحکام اتصالات و رعایت استانداردها را کنترل و تایید کند.
۴. آیا بیمه حوادث برای کارگران الزامی است؟
بله، تمامی کارگران باید تحت پوشش بیمه حوادث کار قرار داشته باشند.
۵. چه مرجعی مسئول بررسی ایمنی کار در ارتفاع است؟
اداره کل بازرسی کار و HSE پروژه، مسئول ارزیابی و نظارت بر ایمنی کار در ارتفاع هستند.
جمعبندی
اجرای نمای ساختمانهای بلند، یک فرآیند فنی و دقیق است که با خطرات متعددی همراه است. رعایت استانداردهای ایمنی در این بخش، از جان کارگران محافظت کرده و از بروز حوادث فاجعهبار جلوگیری میکند.
کارفرمایان، پیمانکاران و مهندسان باید با شناخت کامل از الزامات ایمنی، تجهیزات استاندارد، آموزشهای تخصصی و نظارت دائمی، کیفیت و ایمنی این بخش مهم از پروژه را تضمین کنند.
ایمنی، فقط یک الزام قانونی نیست؛ نشانهای از حرفهای بودن و احترام به جان انسانهاست.
